محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
100
كتاب الجغرافية ( فارسى )
مىشود . آنگاه به شهر أسوان « 1 » [ پ v 19 ] در سرزمين مصر مىرود تا اينكه در نزديكى شهرهاى تنيس « 2 » و دمياط « 3 » و اسكندريه به درياى مديترانه مىريزد . از شگفتىهاى رودخانهء نيل اين است كه وقتى آب رودهاى قسمت آباد زمين خشك مىشود ، آب آن زياد مىگردد و از مجراى خود بالا آمده و روى زمين جارى مىگردد تا اينكه پهناى آن از هر دو سو به اندازهء بيست ميل بيشتر يا كمتر مىرسد و آن بستگى به بلندى و پستى زمين دارد . 85 - از شگفتىهاى ديگر نيل ، اسب آبى است و آن حيوانى است كه در آفرينش شبيه اسب است ، جز آنكه سر او شبيه گاو نر است و دو شاخ دارد . اين حيوان از چهارپايان آبزى است ، ليكن به خشكى مىرود و به كشت و زرع و درختان انگور و هرچه كه بتواند باغها را آسيب مىرساند . گاهى اوقات اسبها و سگهاى تازى او را دنبال مىكنند ولى به او نمىرسند و اسب آبى خود را به داخل رود نيل مىاندازد . اين حيوان در نيل به كشتىهاى بزرگ و كوچك حمله مىكند و به آنها شاخ مىزند و موجب تغيير جهت كشتى مىشود و ( گاهى ) يك پايش را داخل قايق مىكند و آن را غرق مىكند . بيشترين جايى كه اين حيوان هست ، از بالاى شهر أسوان تا شهر قوس است . امّا از شهر قوس تا آخر رود نيل اين حيوان وارد نمىشود زيرا آنجا طلسم شده است . 86 - همچنين از شگفتىهاى اين رود [ نيل ] يك نوع ماهى است كه « ذات القرون » ماهى شاخدار ناميده مىشود ، اين ماهى يك رطل وزن دارد . سر اين حيوان شاخهاى تيزى دارد . چون در تور گرفتار آيد شاخهايش راست مىگردد و اگر كسى به شاخش بخورد مىميرد . مگر آنكه شكمش را بشكافند
--> ( 1 ) . 'Uswan Assouan ; cf . E . I . , I , 500 , Par C . H . Beeker . ( 2 ) . Tanis . ( 3 ) . Dimyat ; cf . E . I . 2 , II , 300 , Par P . M . Holt .